اگر در یک دفتر یا شرکت چند خط تلفن شهری و چند کارمند دارید، دیر یا زود این سؤال پیش می‌آید که تماس‌ها چطور بین افراد تقسیم شود، مشتری چطور مستقیم به واحد موردنظرش وصل شود و کارمندان چطور بدون هزینه با هم تماس بگیرند. پاسخ این نیاز، سانترال است. در این مقاله توضیح می‌دهیم سانترال چیست، چه انواعی دارد، سری‌های رایج سانترال پاناسونیک چه تفاوتی با هم دارند و امروز چه مجموعهای باید سانترال انتخاب کند و چه مجموعهای مرکز تلفن تحت شبکه.
سانترال چیست و چگونه کار میکند؟
سانترال (PBX) دستگاهی است که خطوط تلفن شهری یک مجموعه را دریافت میکند و آن‌ها را بین تلفنهای داخلی تقسیم میکند. بدون سانترال، هر خط شهری فقط به یک گوشی وصل است و اگر آن گوشی جواب ندهد، تماس از دست می‌رود. با سانترال، چند خط شهری بین ده‌ها داخلی مشترک میشود؛ هر کارمند یک شمارهٔ داخلی دارد، تماس ورودی به داخلی مناسب هدایت میشود و تماس بین داخلیها هم هزینه‌ای ندارد.
به زبان ساده، سانترال دو طرف دارد: طرف خطوط شهری که از مخابرات یا مودم فیبر نوری می‌آیند و طرف داخلیها که به گوشیهای تلفن کارمندان وصل می‌شوند. ظرفیت هر سانترال هم با همین دو عدد مشخص میشود: چند خط شهری و چند داخلی را پشتیبانی میکند.
امکانات اصلی سانترال
منشی تلفنی: پخش پیام خوشامدگویی و هدایت تماس‌گیرنده به داخلی یا واحد موردنظر
انتقال تماس: انتقال تماس از یک داخلی به داخلی دیگر
گروه‌بندی داخلیها: زنگ خوردن هم‌زمان یا نوبتی چند داخلی، مثلاً برای واحد فروش
حالت شب و روز: رفتار متفاوت سانترال در ساعات کاری و غیرکاری
محدودیت تماس خروجی: تعیین اینکه هر داخلی به چه شماره‌هایی، مثلاً بین‌شهری یا موبایل، دسترسی داشته باشد
نمایش شمارهٔ تماس‌گیرنده: در صورت پشتیبانی دستگاه و خط شهری
انواع سانترال
سانترال آنالوگ
سانترال آنالوگ ساده‌ترین نوع سانترال است. خطوط شهری و داخلیها آنالوگ هستند و با گوشیهای تلفن معمولی کار می‌کنند. نصب و نگهداری آن ساده است و برای دفاتر کوچک کافی است.
سانترال دیجیتال و هیبرید
سانترال‌های هیبرید علاوه بر داخلیهای آنالوگ، داخلیهای دیجیتال هم دارند که با گوشیهای مخصوص همان برند کار می‌کنند. این گوشی‌ها امکاناتی مانند نمایشگر، کلیدهای برنامه‌پذیر و نمایش وضعیت داخلیها دارند. بیشتر سانترال‌های پاناسونیک که در بازار ایران نصب شده‌اند، از همین نوع هستند.
مرکز تلفن تحت شبکه (IP-PBX)
مرکز تلفن تحت شبکه به‌جای کابل تلفن، از شبکهٔ کامپیوتری (لن) استفاده میکند. داخلیها تلفنهای تحت شبکه (آی‌پی فون) یا نرم‌افزار روی کامپیوتر و موبایل هستند و خطوط شهری از طریق گیتوی به مرکز تلفن وصل می‌شوند. نمونهٔ شناخته‌شدهٔ آن ایزابل است که نرم‌افزاری متن‌باز است و روی سرور نصب میشود. دستگاه‌های آماده‌ای مانند مرکز تلفن یستار و مرکز تلفن گرنداستریم هم در همین دسته قرار می‌گیرند.
سری‌های سانترال پاناسونیک و کاربرد هر کدام
در سال‌های گذشته، انتخاب سانترال پاناسونیک بیشتر بر اساس تعداد کاربران هر مجموعه انجام می‌شد. در تجربهٔ ما، روال انتخاب در بازار به این شکل بود:
سری 824 (KX-TES824): برای دفاتر کوچک و متوسط تا ظرفیت هشت خط شهری آنالوگ و ۲۴ داخلی آنالوگ یا هیبرید که با گوشیهای سری KX-T7730 کار می‌کردند. ظرفیت دستگاه به اندازهٔ نیاز با نصب کارت سانترال افزایش پیدا می‌کرد. مدل‌های این سری در دستهٔ سانترال پاناسونیک ۸۲۴ و HTS قرار دارند.
سری TDA: اگر مجموعه به ظرفیتی بیشتر از سری 824 نیاز داشت، سری TDA انتخاب می‌شد؛ چون در آن زمان هنوز سری NS تولید نشده بود.
سری TDE: بعدتر به بازار آمد و تفاوت اصلی آن با TDA، کارت پردازندهٔ اصلی (MPR) تحت شبکه بود که امکان نصب کارت DSP را داشت؛ کارتی که کانالهای صوتی را برای تماسهای تحت شبکه فراهم میکند و عملکردی مشابه ماژول‌های PVDM در تجهیزات سیسکو دارد. مدل‌های این دو سری در دستهٔ سانترال پاناسونیک TDA و TDE قرار دارند.
سری‌های NS و HTS: در سال‌های بعد معرفی شدند و امکانات تحت شبکهٔ بیشتری داشتند. مدل‌های سری NS در دستهٔ سانترال پاناسونیک NS قرار دارند.
چرا مراکز تلفن تحت شبکه جای سانترال را گرفتند؟
سانترال پاناسونیک یک محصول کامل و بسته است. همهٔ امکانات و ساختار آن از قبل تعیین شده و برندهای سازنده دسترسی به کد نرم‌افزار دستگاه را عمداً می‌بندند. یعنی اگر امکانی در دستگاه پیش‌بینی نشده باشد، نمی‌توان آن را اضافه کرد.
در مقابل، سرورهای تلفنی ویپ مانند ایزابل متن‌باز هستند و به کد آن‌ها دسترسی وجود دارد. همین انعطاف، همراه با هزینهٔ کمتر برای تعداد داخلی زیاد و امکاناتی مانند ضبط مکالمات و گزارش تماس‌ها، باعث شد در بازار کار، سرورهای تلفنی ویپ به‌تدریج جای دستگاه‌های سانترال را بگیرند.
امروز سانترال برای چه مجموعهای مناسب است؟
با این تغییر بازار، امروز سانترال بیشتر برای دفاتری انتخاب میشود که فقط به تماس تلفنی روی خطوط شهری نیاز دارند و زیرساخت شبکهٔ لن، یعنی اجرای پسیو شبکه و تجهیزات داخل رک، ندارند. برای این دفاتر، سانترال راه‌حلی ساده، کم‌هزینه و قابل‌اعتماد است.
اگر مجموعهٔ شما شبکهٔ کامپیوتری دارد یا قرار است داشته باشد، تعداد داخلیها زیاد است یا به امکاناتی مانند ضبط مکالمات، صف تماس و اتصال داخلیها از راه دور نیاز دارید، مرکز تلفن تحت شبکه انتخاب بهتری است. برای راه‌اندازی زیرساخت آن هم می‌توانید از خدمات شبکه کامپیوتر کمک بگیرید.
چطور سانترال مناسب انتخاب کنیم؟
تعداد خطوط شهری: امروز و در چند سال آینده به چند خط نیاز دارید؟
تعداد داخلیها: چند کارمند به تلفن داخلی نیاز دارند و آیا تعدادشان بیشتر میشود؟
زیرساخت شبکه: اگر شبکهٔ لن دارید، مرکز تلفن تحت شبکه را هم بررسی کنید.
امکانات موردنیاز: منشی تلفنی، نمایش شمارهٔ تماس‌گیرنده، گروه‌بندی داخلیها یا ضبط مکالمات
گوشی‌ها و تجهیزات فعلی: آیا گوشی‌ها و کارتهای موجود قابل استفاده هستند؟
برق اضطراری: سانترال و مودمها باید به یو‌پی‌اس وصل باشند تا با قطع برق، تلفن قطع نشود.
سانترال و خطوط تلفن فیبر نوری
با جمع‌آوری کابل‌های مسی، خطوط تلفن ثابت روی مودم فیبر نوری تحویل داده می‌شوند. سانترال پاناسونیک همچنان با این خطوط کار میکند؛ کافی است پورت تلفن مودم به پورت خط شهری سانترال وصل شود. جزئیات این تغییر و راه‌حل مجموعه‌هایی که چند خط دارند را در مقالهٔ انتقال خطوط تلفن از کابل مسی به فیبر نوری توضیح داده‌ایم.
نصب و برنامه‌ریزی سانترال پاناسونیک
نصب سانترال فقط وصل کردن دستگاه نیست. اجرای پسیو، اتصال خطوط و داخلیها و به‌خصوص برنامه‌ریزی درست، مانند تنظیم منشی تلفنی، مسیریابی تماس‌ها و سطح دسترسی داخلیها، تعیین میکند سانترال چقدر به کار مجموعه بیاید. اگر سانترال جدید نصب می‌کنید یا سانترال فعلی‌تان نیاز به برنامه‌ریزی مجدد دارد، صفحهٔ نصب و برنامه‌ریزی سانترال پاناسونیک را ببینید یا برای بازدید و بررسی اولیهٔ رایگان با ما تماس بگیرید.
